Współczesny świat stawia przed edukacją nowe zadania. Najważniejsze z nich to wyposażenie dziecka w takie umiejętności, które pomogą mu radzić sobie w życiu, nauczą aktywnie pokonywać stres i poszukiwać ważnych dla siebie celów i zadań życiowych (Janicka - Panek, 2007). W tym procesie uczniom ma pomagać szkoła, stwarzając odpowiednie warunki między innymi higieniczno-zdrowotne tak, by proces
nauczania - uczenia się przebiegał efektywnie i przynosił oczekiwane rezultaty. Przyjmujemy za Kupisiewiczem (1976), Że proces nauczania - uczenia się to zbiór powiązanych ze sobą czynności uczniów i nauczyciela warunkujących się wzajemnie i podporządkowanych realizacji wspólnego celu, jakim jest wywołanie u dzieci, młodzieży lub osób dorosłych pewnych zamierzonych i względnie trwałych zmian.
Higiena procesu nauczania - uczenia się ma za zadanie ochronę ucznia przed niekorzystnymi warunkami związanymi z nauką/pracą w szkole. Warunki pracy ucznia w szkole mają wpływ na jego zdrowie i efekty nauczania - uczenia się, dlatego personel szkoły odpowiedzialny jest za stworzenie prawidłowych warunków i odpowiedniej organizacji pracy ucznia. Zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) jest kontrola warunków higieniczno--sanitarnych oraz nadzór nad higieną procesu nauczania. Sprawowanie nadzoru w tym zakresie ma na celu ochronę zdrowia uczniów przed ujemnymi zjawiskami związanymi z jego pobytem w szkole.
Warunki i organizacja pracy ucznia, czyli procesu nauczania - uczenia się, są określone przepisami prawnymi, które nie zawsze udaje się w jednolity sposób egzekwować pracownikom PIS. W celu ujednolicenia sposobu przeprowadzania kontroli i oceny higieny procesu nauczania, w poradniku zostały przedstawione narzędzia, które wykorzystywane są przez pracowników PIS do oceny higieny procesu nauczania - uczenia się. Rozwój dziecka trzeba traktować holistycznie. Wszystkie etapy rozwojowe nie tylko łączą się ze sobą, ale i są od siebie zależne. Rozwój motoryki i mowy pozostaje pod wpływem rozwoju psychicznego i intelektualnego dziecka. Sfery te są ze sobą powiązane i można powiedzieć, że są wskaźnikiem rozwoju.
Proces nauczania - 5 uczenia się powinien być wspomagany przez rozwiązania związane z warunkami higieniczno-sanitarnymi organizowanymi dla potrzeb uczniów w czasie ich pobytu i nauki w szkole. Rozwój biologiczny człowieka jest procesem ciągłym i złożonym. Wiek XIX to okres, w którym wzrosło zainteresowanie zdrowiem uczniów i warunkami, w jakich spędzają czas przeznaczony na naukę. Można przypuszczać, że było to spowodowane upowszechnieniem nauczania i łatwiejszym dostępem do nauki w szkole. Niniejszy poradnik przygotowany został z inicjatywy Departamentu Zdrowia Publicznego i Promocji Zdrowia Głównego Inspektoratu Sanitarnego jako pomoc
merytoryczna i metodyczna dla pracowników PIS, który także może służyć dyrektorom szkół, jako wskazówka do stworzenia właściwych warunków higienicznych mających wpływ na proces nauczania. Kontrola w zakresie higieny procesu nauczania i uczenia się, oprócz oceny
sytuacji, powinna zainteresować i zainspirować kierownictwo placówki do przystosowania środowiska szkolnego do potrzeb dzieci i młodzieży, a także uświadomić konieczność inwestowania w promocję zdrowia uczniów. Zgodnie z zapisami ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, PIS sprawuje nadzór nad:
W udoskonalonym III wydaniu Poradnika do oceny higieny procesu nauczania - uczenia się w szkole podstawowej przedstawione zostały czynniki i uwarunkowania higieny procesu nauczania - uczenia się uczniów w wieku 6-12 lat.
Przygotowane do przeprowadzenia kontroli przez jednostki PIS arkusze kontrolne opracowane zostały na
podstawie obowiązujących przepisów prawnych.
Rozpoczynając kontrolę i ocenę, pracownik PIS powinien uprzednio zapoznać się z
treścią "Poradnika..." i dokonać dokładnej analizy arkuszy kontrolnych.
