Podstawy prawne:

• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 roku w sprawie szkodliwych czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia pracowników zawodowo narażonych na te czynniki (Dz.U. Nr 81 poz.716 z późn. zm.)

 Szkodliwe czynniki biologiczne obejmują:

• drobnoustroje komórkowe
• pasożyty wewnętrzne
• jednostki bezkomórkowe zdolne do replikacji lub przenoszenia materiału genetycznego,
  w tym zmodyfikowane genetycznie hodowle komórkowe, które mogą być przyczyną zakażenia, alergii lub zatrucia

 Klasyfikacja szkodliwych czynników biologicznych:

Grupa 1 - czynniki, przez które wywołanie chorób u ludzi jest mało prawdopodobne

Grupa 2 - czynniki , które mogą wywoływać choroby u ludzi, mogą być niebezpieczne dla pracowników, ale rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest mało prawdopodobne. Zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia , np.:

• Borrelia burgdorferi (krętek wywołujący boreliozę), 
• Staphylococcus aureus (gronkowiec złocisty)

Grupa 3 zagrożenia-  czynniki, które mogą wywoływać u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a rozprzestrzenienie ich w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne; zazwyczaj istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia, np.:

• Yersinia pestis (dżuma)
• Mycobacterium tuberculosis (gruźlica)
• Wirus kleszczowego zapalenia mózgu

Grupa 3**  - czynniki biologiczne, które stanowią ograniczone ryzyko zakażenia dla pracowników, ponieważ nie są zazwyczaj przenoszone drogą powietrzną, np.:

• Salmonella typhi
• Shigiella dysenteriae
• HIV, HBV, HCV
• wirus wścieklizny
• czynniki encefalopatii gąbczastych (BSE, CJD)

Grupa 4 zagrożenia -czynniki które wywołują u ludzi ciężkie choroby, są niebezpieczne dla pracowników, a ich rozprzestrzenienie w populacji ludzkiej jest bardzo prawdopodobne; zazwyczaj nie istnieją w stosunku do nich skuteczne metody profilaktyki lub leczenia, np.:

• wirus Ebola
• Variola maior (ospa prawdziwa)

 Wykaz prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych:

• Praca w zakładach produkujących żywność
• Praca w rolnictwie
• Praca podczas której dochodzi do kontaktu ze zwierzętami lub produktami pochodzenia zwierzęcego
• Praca w jednostkach ochrony zdrowia
• Praca w laboratoriach klinicznych, weterynaryjnych lub diagnostycznych
• Praca w zakładach gospodarki odpadami  
• Praca przy oczyszczaniu ścieków
• Praca w innych okolicznościach niż wyżej wymienione, podczas której jest potwierdzone narażenie na działanie czynników biologicznych

Obowiązki pracodawcy :

1).Pracodawca jest obowiązany do stosowania wszelkich dostępnych środków eliminujących narażenie lub ograniczających stopień tego narażenia, zwanych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia "środkami zapobiegawczymi" Przed wyborem środków zapobiegawczych pracodawca dokonuje oceny ryzyka zawodowego, na jakie jest lub może być narażony pracownik, uwzględniając w szczególności:

• klasyfikację i wykaz szkodliwych czynników biologicznych
• rodzaj, stopień oraz czas trwania narażenia pracownika na działanie poszczególnych szkodliwych czynników biologicznych
• informacje o potencjalnym działaniu alergizującym (oznaczenie A w wykazie szkodliwych czynników biologicznych), lub toksycznym (oznaczenie T w wykazie) szkodliwych czynników biologicznych
• informacje o chorobach, które mogą wystąpić w następstwie wykonywanej pracy
• informacje o stwierdzonych chorobach, które mają bezpośredni związek z wykonywaną pracą

2). Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagrożenia w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej.

 W rejestrze pracowników powinny być uwzględnione następujące informacje:

• stopień zagrożenia spowodowanego działaniem szkodliwych czynników biologicznych
• przewidywane awarie i wypadki związane z narażeniem na działanie szkodliwych czynników biologicznych
• wynik przeprowadzonej oceny ryzyka z podaniem nazwy szkodliwych czynników biologicznych i grupy zagrożenia
• liczby pracowników narażonych na działanie szkodliwych czynników biologicznych
• imię, nazwisko, stanowisko oraz numeru telefonu kontaktowego osoby odpowiedzialnej
  u pracodawcy za bezpieczeństwo i higienę pracy oraz ochronę zdrowia pracowników

3). Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr prac narażających pracowników na działanie szkodliwych czynników biologicznych zakwalifikowanych do grupy 3 lub 4 zagrożenia w formie elektronicznej lub księgi rejestrowej.

 W rejestrze prac powinny być uwzględnione następujące informacje:

• liczba pracowników wykonujących te prace
• wykaz czynności, podczas których pracownik jest lub może być narażony na działanie szkodliwych czynników biologicznych
• imię, nazwisko, stanowisko oraz telefon kontaktowy pracodawcy lub osoby przez niego upoważnionej do nadzoru w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
• unikania stosowania szkodliwych czynników biologicznych (jeżeli rodzaj prowadzonej działalności na to pozwala)

4).Pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom systematycznego szkolenia w trybie określonym w przepisach w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

 Szkolenie pracowników powinno uwzględniać zagadnienia dotyczące:

• potencjalnego zagrożenia dla zdrowia i życia pracowników spowodowanego działaniem szkodliwych czynników biologicznych
• środków, które należy podjąć w celu zapobiegania zagrożeniom spowodowanym działaniem szkodliwych czynników biologicznych
• wymagań higieniczno-sanitarnych
• wyposażenia i stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej
• działań, które pracownicy powinni podjąć w razie wystąpienia awarii lub wypadków

Użycie szkodliwych czynników biologicznych w celach naukowo-badawczych

Pracodawca ma obowiązek informowania właściwego Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o użyciu szkodliwych czynników biologicznych w celach naukowo- badawczych lub przemysłowych.

Informację należy przekazać właściwemu inspektorowi sanitarnemu:

• co najmniej 30 dni przed dniem użycia po raz pierwszy szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 2-4 zagrożenia
• w każdym przypadku, gdy zachodzą istotne zmiany mające znaczenie dla bezpieczeństwa
  i zdrowia pracownika w miejscu pracy
• w ciągu 30 dni po zakończeniu działalności przez przedsiębiorstwo lub zakład
• niezwłocznie, w przypadku każdej awarii lub wypadku, które mogły spowodować uwolnienie się szkodliwego czynnika biologicznego zakwalifikowanego do grupy 2-4 zagrożenia.

Szkodliwe czynniki biologiczne należy zastępować czynnikami biologicznymi, które zgodnie z warunkami używania nie są niebezpieczne lub są mniej niebezpieczne dla zdrowia pracownika