Podstawy prawne: 

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 1 grudnia 2004 w sprawie substancji, preparatów, czynników   lub   procesów   technologicznych   o  działaniu   rakotwórczym  lub  mutagennym w środowisku pracy (Dz. U. 04.280.2771 z późn. zm.) 

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U.2011, Nr 33, poz.166)

 

Podział czynników rakotwórczych i mutagennych wg właściwości:

czynniki chemiczne - substancje chemiczne i ich mieszaniny (np.azbest, chlorek winylu, benzen)

czynniki fizyczne - promieniowanie jonizujące (promieniowanie X, α, β, γ)

czynniki biologiczne - wirus zapalenia wątroby typu B,- wirus zapalenia wątroby typu C

Podział czynników rakotwórczych i mutagennych wg kategorii:

Kategoria 1 – substancje o udowodnionym działaniu rakotwórczym/mutagennym na człowieka

Kategoria 2 – substancje, które rozpatruje się jako rakotwórcze/mutagenne dla człowieka

Kategoria 3 – substancje o możliwym działaniu rakotwórczym/mutagennym na człowieka

Procesy technologiczne, w których dochodzi do uwalniania substancji, preparatów lub czynników rakotwórczych lub mutagennych :

- produkcja auraminy
- procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie pyłów dymów   i aerozoli tworzących   się podczas rafinacji niklu i jego związków
- procesy technologiczne związane z narażeniem na działanie wielopierścieniowych węglowodorów  aromatycznych, obecnych w sadzy węglowej, smołach węglowych i pakach
- produkcja alkoholu izopropylowego metodą mocnych kwasów
- prace związane z narażeniem na pył drewna twardego (dąb i buk).

Obowiązki pracodawcy:

1) Pracodawca jest obowiązany przeprowadzić  pomiary stężeń czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym

• w terminie 30 dni od dnia rozpoczęcia działalności 

• co najmniej 1 raz na 6 miesięcy, jeśli wynik ostatniego pomiaru mieścił się w przedziale od   0,1 do 0,5 NDS 

• co najmniej 1 raz na 3 miesiące, jeśli wynik ostatniego pomiaru przekroczył wartość 0,5 NDS 

• w każdym przypadku wprowadzenia zmiany w warunkach występowania tych czynników,

2) Pracodawca jest obowiązany  stosuje metody wczesnego wykrywania narażenia podczas awarii lub w przypadku  wystąpienia innych nieprzewidzianych okoliczności.

3) Pracodawca jest obowiązany  prowadzić rejestr prac, których wykonywanie powoduje konieczność pozostawania w kontakcie z substancjami ,preparatami, czynnikami fizycznymi i biologicznymi o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,

Rejestr ten zawiera:

a) wykaz procesów technologicznych i prac, w których substancje, preparaty lub czynniki o działaniu rakotwórczym lub mutagennym są stosowane, produkowane lub występują jako zanieczyszczenia bądź produkt uboczny oraz wykaz substancji, preparatów, czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym wraz z podaniem ilościowej wielkości produkcji lub stosowania;

b) uzasadnienie konieczności stosowania substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o których mowa w pkt a;

c) wykaz i opis stanowisk pracy, na których występuje narażenie na substancje, preparaty,  czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym;

d) liczbę pracowników pracujących w narażeniu, w tym liczbę kobiet;

e) określenie rodzaju substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powodujących narażenie, rodzaj kontaktu, wielkość narażenia i czas jego trwania;

f) rodzaje podjętych środków i działań ograniczających poziom narażenia.

 
4)  Pracodawca jest obowiązany prowadzić rejestr pracowników narażonych na działanie substancji, preparatów, czynników lub procesów technologicznych o działaniu rakotwórczym lub mutagennym i przechowywać go przez okres 40 lat po ustaniu narażenia, a w przypadku likwidacji zakładu pracy - przekazać właściwemu państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu,

5) Pracodawca jest obowiązany informować pracowników o rejestrze prac i rejestrze pracowników w zakresie informacji, które dotyczą ich osobiście, oraz przedstawicielom pracowników - w zakresie anonimowych informacji zbiorowych. Pracodawca jest także zobligowany do informowania pracownika o opakowaniu, zbiorniku i instalacji zawierającej substancję, preparat lub czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a także o wymaganiach dotyczących oznakowania i znakach ostrzegawczych.

6) Pracodawca jest obowiązany poinformować pracownika o opakowaniu, zbiorniku i instalacji zawierającej substancję, preparat lub czynnik o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, a także o wymaganiach dotyczących oznakowania i znakach ostrzegawczych.

7) Pracodawca jest obowiązany przeszkolić pracownika w zakresie:

• ryzyka dla zdrowia, jakie wynika z oceny narażenia zawodowego i dodatkowego ryzyka wynikającego z palenia tytoniu oraz środków ostrożności, które powinny być podejmowane w celu ograniczenia narażenia
• wymagań higienicznych, które powinny być spełnione w celu ograniczenia narażenia
• konieczności używania środków ochrony indywidualnej, w tym noszenia ubrania ochronnego
• działań zapobiegających wypadkom oraz koniecznych do podjęcia przez pracowników, w tym pełniących obowiązki ratownicze, podczas wypadków oraz działań ratowniczych.

8) Pracodawca jest obowiązany zapewnić udział pracowników lub ich przedstawicieli w projektowaniu i realizacji działań zapobiegających narażeniu na substancje, preparaty, czynniki lub procesy technologiczne o działaniu rakotwórczym lub mutagennym lub ograniczających jego poziom

9) Pracodawca jest obowiązany stworzyć warunki do dokonania wyboru rodzaju środków ochrony indywidualnej, zapewniających bezpieczeństwo i zdrowie pracowników

10) Pracodawca jest obowiązany umożliwić pracownikom i ich przedstawicielom kontrolę stosowania wymagań określonych w rozporządzeniu i innych przepisach regulujących zasady bezpieczeństwa i higieny pracy.

11) Pracodawca jest obowiązany przekazać dane z rejestru prac właściwemu Państwowemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu oraz właściwemu Okręgowemu Inspektorowi Pracy niezwłocznie po rozpoczęciu działalności oraz corocznie w terminie do dnia 15 stycznia.