CZYM JEST GHS?

Powszechny i spójny system określania i klasyfikacji zagrożeń stwarzanych przez chemikalia oraz informowania o zagrożeniach na oznakowaniu i w treści kart charakterystyki

GHS obejmuje:

Zharmonizowane kryteria klasyfikacji substancji i mieszanin uwzględniające:
– właściwości fizyczne
– zagrożenia dla zdrowia
– zagrożenia dla środowiska

Zharmonizowane elementy informowania o zagrożeniach w formie:
– oznakowania ostrzegawczego
– kart charakterystyki

Z czego wynikła konieczność wprowadzenia GHS?

Różne systemy klasyfikacji i oznakowania w różnych państwach i regionach
– Dyrektywy UE w sprawie niebezpiecznych substancji i preparatów
– kanadyjskie przepisy dotyczące środowiska pracy, konsumentów i środków ochrony roślin
– amerykańskie przepisy dotyczące środowiska pracy, konsumentów i środków ochrony roślin

Różne systemy klasyfikacji i oznakowania różnych produktów
– chemikalia
– środki ochrony roślin

Zróżnicowanie kryteriów klasyfikacji i oznakowania w transporcie i w dostawie

Brak wymagań w zakresie klasyfikacji, oznakowania i kart charakterystyki w niektórych państwach

Globalizacja w handlu chemikaliami

GHS – system wprowadzony jako :

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin zmieniające i uchylające dyrektywy 67/548/EWG i 1999/45/WE oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 (zwane dalej rozporządzeniem GHS): weszło w życie 20 dnia po opublikowaniu , to jest 20 stycznia 2009 roku

Rozporządzenie CLP

• harmonizuje klasyfikację substancji i mieszanin oraz zasady oznakowania i pakowania niebezpiecznych substancji i mieszanin,
• wprowadza obowiązek klasyfikowania, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin,
• ustanawia wykaz substancji wraz ze zharmonizowaną na poziomie Wspólnoty klasyfikacją i etykietowaniem,
• ustanawia wykaz klasyfikacji i oznakowania, który składa się ze wszystkich powiadomień (klasyfikacja uzgodniona przez wprowadzających do obrotu).

Terminy obowiązywania przepisów GHS

1. Od dnia wejścia w życie rozporządzenia stracił moc załącznik I do dyrektywy 67/548/EWG, obowiązuje natomiast tabela 3.2 załącznika VI do rozporządzenia GHS.
2. Do 1 grudnia 2010 r. substancje klasyfikuje się, oznakowuje i pakuje zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami (oczywiście stosując załącznik VI do GHS zamiast załącznika I do dyrektywy 67/548/EWG).
Rozporządzenie GHS zezwala jednak, art. 62 ust. 2, na klasyfikację, oznakowanie i pakowanie substancji zgodnie z GHS przed dniem 1 grudnia 2010 r. W takim przypadku nie mają zastosowania przepisy dyrektyw 67/548/EWG i 1999/45/WE dotyczące oznakowania i pakowania.

W praktyce oznacza to, że:
- w karcie charakterystyki substancji należy umieścić podwójną klasyfikację: według dyrektywy 67/548/EWG i GHS,
- na opakowaniu substancji, zamiast oznakowania według obecnie obowiązujących przepisów należy zamieścić oznakowanie według GHS,
- należy stosować przepisy dotyczące opakowań zawarte w GHS.

Od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia 1 czerwca 2015 r substancje klasyfikuje się stosując przepisy zarówno GHS jak i dyrektywy 67/548/EWG (w karcie charakterystyki podwójna klasyfikacja substancji). Substancje są oznakowane i pakowane wyłącznie według przepisów GHS.

Do 1 czerwca 2015 roku mieszaniny klasyfikuje się , oznakowuje i pakuje zgodnie z obowiązującymi przepisami (oczywiście stosując załącznik VI do GHS zamiast załącznika I do dyrektywy 67/548/EWG).
- na opakowaniu mieszaniny, zamiast oznakowania według obecnie obowiązujących
przepisów należy zamieścić oznakowanie według GHS,
- należy stosować przepisy dotyczące opakowań zawarte w GHS.

Od dnia 1 czerwca 2015 zarówno do substancji jak i mieszanin stosuje się wyłącznie przepisy GHS.

PODSUMOWYWUJĄC : Rozporządzenie CLP

treści rozporządzenia + siedem załączników

Załączniki
Załącznik I: Wymagania w zakresie klasyfikacji i oznakowania niebezpiecznych substancji i mieszanin,
Załącznik II: Szczególne zasady dotyczące oznakowania i pakowania niektórych substancji i mieszanin,
Załącznik III: Wykaz zwrotów wskazujących zagrożenia,
Załącznik IV: Wykaz zwrotów wskazujących środki ostrożności,
Załącznik V: Piktogramy wskazujące zagrożenia
Załącznik VI: Zharmonizowana klasyfikacja oraz oznakowanie niektórych substancji niebezpiecznych,
Załącznik VII: Zawiera tabelę pomagającą przy dokonywaniu przeklasyfikowania substancji bądź mieszaniny zaklasyfikowanej zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG do wymagań przepisów GHS,

KLASY ZAGROŻEŃ WYNIKAJĄCE Z WŁAŚCIWOŚCI FIZYCZNYCH

• Substancje / mieszaniny wybuchowe materiały wybuchowe niestabilne oraz sześć podklas (podklasa 1.1 do podklasa 1.6),
• Palne gazy (kategoria 1, kategoria 2)
• Palne ciecze (kategoria 1, kategoria 2, kategoria 3)
• Palne aerozole (kategoria 1, kategoria 2)
• Palne ciała stałe (kategoria 1, kategoria 2)
• Utleniające gazy (kategoria 1)
• Utleniające ciecze (kategoria 1, kategoria 2, kategoria 3)
• Utleniające ciała stałe (kategoria 1, kategoria 2, kategoria 3)
• Gazy pod ciśnieniem (gaz sprężony, gaz skroplony, gaz skroplony schłodzony, gaz rozpuszczony)
• Substancje/ mieszaniny samoreaktywne (typy od A do G)
• Substancje ciekłe piroforyczne (kategoria 1)
• Substancje stałe piroforyczne (kategoria 1)
• Substancje / mieszaniny które pod wpływem kontaktu z wodą uwalniają palne gazy (kategoria 1, kategoria 2, kategoria 3)
• Samonagrzewające się substancje / mieszaniny (kategoria 1, kategoria 2)
• Nadtlenki organiczne (typy od A do G)
• Zdolność do powodowania korozji metali (kategoria 1)

KLASYFIKACJA– KLASY ZAGROŻEŃ DLA ZDROWIA

• Toksyczność ostra (pokarmowa, oddechowa, naskórna) (kategoria 1÷4)
• Działanie drażniące/żrące na skórę (kategoria 1, kategoria 2)
• Poważne uszkodzenie oczu/działanie drażniące na oczy (kategoria 1, kategoria 2)
• Działanie uczulające (układ oddechowy, skóra; kategoria 1)
• Działanie mutagenne (kategoria 1A, kategoria 1B, kategoria 2)
• Szkodliwe działanie na rozrodczość (kategoria 1A, kategoria 1B, kategoria 2)
• Działanie rakotwórcze (kategoria 1A, kategoria 1B, kategoria 2)
• Toksyczne działanie na narządy krytyczne przy narażeniu jednorazowym (kategoria 1, kategoria 2, kategoria 3)
• Toksyczne działanie na narządy krytyczne przy narażeniu powtarzanym (kategoria 1, kategoria 2)
• Narażenie spowodowane aspiracją (kategoria 1)

KLASYFIKACJA – RODZAJE ZAGROŻEŃ DLA ŚRODOWISKA

Stwarzające zagrożenie dla środowiska wodnego
– narażenie ostre (kategoria zagrożenia 1)
– narażenie przewlekłe (kategoria zagrożenia 1, 2, 3, 4)

Stwarzające zagrożenie dla warstwy ozonowej

E  Wybuchowy	O Utleniający	F+  Skrajnie łatwopalny	F Wysoce łatwopalny	N Niebezpieczny dla środowiska
T + Bardzo toksyczny	T  Toksyczny	C  żrący	Xn Szkodliwy	Xi Drażniący

PIKTOGRAMY – zgodnie z systemem GHS 

Zagrożenia fizyczne

	- wybuchowe - samoreaktywne - nadtlenki organiczne
	- palne (ciecze/gazy/aerozole/ciała stałe) - samoreaktywne - nadtlenki organiczne - samonagrzewające się - piroforyczne (stałe/ciekłe) - substancje/mieszaniny które w kontakcie z wodą uwalniają palne gazy
	- utleniające (gazy/ciecze/ciała stałe)
	- powodujące korozje metali
	- gazy pod ciśnieniem

Zagrożenia dla zdrowia

• powodujące korozje metali

	toksyczność ostra kategorii1,2,3,
	toksyczność ostra kat. 4 działanie drażniące na skórę działanie uczulające na skórę działanie drażniące na oczy toksyczne działanie na narządy krytyczne przy narażeniu jednorazowym kat 3
	działanie żrące na skórę kat. 1A, 1B, 1C poważne uszkodzenie oczu
	- działanie mutagenne, szkodliwe - działanie na rozrodczość, - działanie rakotwórcze (CMR) - toksyczne działanie na narządy - krytyczne przy narażeniu jednorazowym - toksyczne działanie na narządy krytyczne przy narażeniu przewlekłym kat 1, 2 - narażenie spowodowane aspiracją działanie uczulające na układ oddechowy

Zagrożenia dla środowiska

Niebezpieczne dla środowiska :

- Zagrożenie dla środowiska wodnego - Ostre - Zagrożenie dla środowiska wodnego – Przewlekłe

Rozporządzenie CLP , wdrażające system GHS nie ma zastosowania do :

• substancji i mieszanin radioaktywnych objętych dyrektywą Rady 96/29/Euratom,
• substancji i mieszanin, które podlegają nadzorowi celnemu, pod warunkiem że nie są one poddawane obróbce ani przetwarzane, i które są tymczasowo magazynowane, lub znajdują się w wolnym obszarze celnym lub w składzie wolnocłowym i mają zostać reeksportowane lub są w trakcie przewozu tranzytem,
• półproduktów niewyodrębnianych,
• substancji i mieszanin na potrzeby badań naukowych i rozwojowych, które nie są wprowadzane do obrotu, pod warunkiem że są stosowane w kontrolowanych warunkach zgodnie ze wspólnotowymi przepisami dotyczącymi warunków pracy i środowiska,

Odpady w rozumieniu definicji zawartej w dyrektywie 2006/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady nie są substancją, mieszaniną ani wyrobem w rozumieniu art. 2.
Państwa członkowskie mogą zezwolić na stosowanie zwolnień z przepisów niniejszego rozporządzenia w szczególnych przypadkach w odniesieniu do niektórych substancji lub mieszanin, jeżeli jest to konieczne ze względu na obronność.
- substancji lub mieszanin w następujących postaciach, w stanie gotowym i przeznaczonych dla użytkownika końcowego:

• produktów leczniczych zdefiniowanych w dyrektywie 2001/83/WE,
• weterynaryjnych produktów leczniczych zdefiniowanych w dyrektywie 2001/82/WE,
• produktów kosmetycznych zdefiniowanych w dyrektywie 76/768/EWG,
• wyrobów medycznych zdefiniowanych w dyrektywach 90/385/EWG i 93/42/EWG, które są inwazyjne lub używane w bezpośrednim kontakcie fizycznym z ciałem ludzkim, oraz zdefiniowanych w dyrektywie 98/79/WE,
• żywności lub pasz zdefiniowanych w rozporządzeniu (WE) 178/2002, w tym stosowanych:
  - jako dodatki do żywności stosowane w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą 89/107/EWG;
  - jako środek aromatyzujący w środkach spożywczych w zakresie objętym dyrektywą 88/388/EWG oraz decyzją 1999/217/WE,
  - jako dodatek paszowy w zakresie objętym rozporządzeniem (WE) 1831/2003,
  - w żywieniu zwierząt w zakresie objętym dyrektywą 82/471/EWG.

Ogólne obowiązki
Art. 4 Ogólny obowiązek klasyfikowania, oznakowania i pakowania

Producenci, importerzy i dalsi użytkownicy dokonują klasyfikacji substancji lub mieszanin zgodnie z tytułem II zanim wprowadzone zostaną do obrotu.
W przypadku gdy substancja lub mieszanina jest zaklasyfikowana jako niebezpieczna dostawcy tej substancji lub mieszaniny dopilnowują, by przed wprowadzeniem jej do obrotu była ona oznakowana i opakowana zgodnie z tytułami III i IV.

Tytuł II – Klasyfikacja zagrożeń
Tytuł III – Informacje o zagrożeniu w formie oznakowania
Tytuł IV - Opakowanie

Przydatne adresy czyli więcej o GHS:

http://ec.europa.eu/enterprise/reach/ghs/index_en.htm (w języku angielskim)

http://www.mg.gov.pl/REACH/Akty+prawne/ 
http://www.chemikalia.gov.pl/