SUBSTANCJE CHEMICZNE I ICH MIESZANINY
Prawodawstwo polskie:
Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 63 poz. 322)
określa warunki lub zakazy produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania substancji chemicznych w ich postaci własnej, jako składników mieszanin lub w wyrobach, celem ochrony zdrowia człowieka oraz środowiska przed szkodliwym działaniem tych substancji. Jest także aktem prawnym wdrażającym do prawa polskiego przepisy Rozporządzenia 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin.
Prawodawstwo unijne:
Dyrektywa 67/548/EWG w sprawie klasyfikacji, pakowania i znakowania niebezpiecznych substancji
Dyrektywa 99/45/WE w sprawie klasyfikacji, pakowania i znakowania niebezpiecznych preparatów
Dyrektywa 76/769/EWG w sprawie ograniczeń obrotu i stosowania niektórych niebezpiecznych substancji i preparatów
Rozporządzenie 793/93 w sprawie oceny i kontroli ryzyka stwarzanego przez substancje istniejące
Rozporządzenie (WE) NR 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH) i utworzenia Europejskiej Agencji Chemikaliów, zmieniające dyrektywę 1999/45/WE oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 793/93 i rozporządzenie Komisji (WE) nr 1488/94, jak również dyrektywę Rady 76/769/EWG i dyrektywy Komisji 91/155/EWG, 93/67/EWG, 93/105/WE i 2000/21/WE
Rozporządzenie 453/2010/WE zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1907/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH)
Ogólnie:
Niebezpieczne substancje chemiczne są jednymi z najpowszechniejszych w środowisku pracy czynników szkodliwych dla zdrowia. Występują w procesie produkcji, przetwarzania, stosowania, stając się źródłem zanieczyszczenia powietrza na stanowiskach pracy i zagrożeniem dla pracowników. W warunkach narażenia zawodowego wchłanianie substancji zachodzi przede wszystkim przez drogi oddechowe, ale również przez skórę i przewód pokarmowy, stąd tak istotne są sposoby ochrony przed niekorzystnymi skutkami działania tych substancji. Charakterystyka szkodliwego działania substancji lub mieszaniny chemicznej, przekazana w postaci odpowiedniego oznakowania na etykiecie oraz karty charakterystyki, powinna służyć ich odbiorcom do podjęcia odpowiednich działań zapobiegawczych, a w szczególności do unikania zagrożeń.
Ewentualne działania organów administracji podejmowane są na podstawie szerszej informacji, obejmującej sposób oraz zakres stosowania substancji lub mieszaniny chemicznej, co pozwala na ocenę ryzyka pojawienia się szkodliwych zmian w zdrowiu człowieka lub w środowisku w związku z ich konkretnymi zastosowaniami.
Kategorie substancji niebezpiecznych i mieszanin niebezpiecznych określone zostały w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach:
Substancje stwarzające zagrożenie i mieszaniny stwarzające zagrożenie to substancje i mieszaniny należące co najmniej do jednej z klas zagrożenia wymienionych w częściach 2-5 załącznika I do rozporządzenia nr 1272/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin.
Dostawcy substancji lub mieszanin są obowiązani do zebrania wiarygodnych informacji o stwarzanych przez nie zagrożeniach dla zdrowia człowieka i dla środowiska, wynikających z ich swoistych właściwości fizykochemicznych i biologicznych oraz udostępniania tej informacji odbiorcom tych substancji lub ich mieszanin na zasadach określonych w rozporządzeniu nr 1907/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH).
Karta charakterystyki
Karta charakterystyki jest powszechnie przyjętą i skuteczną metodą dostarczania informacji dotyczących substancji i mieszanin we Wspólnocie i stała się integralną częścią systemu w ramach rozporządzenia 1907/2006 REACH
Od 1 XII 2010 do 1 VI 2015 obowiązuje nowa karta charakterystyki dla substancji i mieszanin zgodnie z załącznikiem I do rozp. 453/2010/WE. http://eur-lex.europa.eu.
Po 1 VI 2015 obowiązuje karta charakterystyki dla substancji i mieszanin zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia nr 453/2010/WE.
Nadrzędnym celem rozporządzenia (UE) nr 453/2010 jest dostosowanie załącznika II rozporządzenia REACH, odnoszącego się do wymagań w sprawie sporządzania kart charakterystyki, do kryteriów klasyfikacji i oznakowania zgodnymi z rozporządzeniem CLP (UE nr 1272/2009). Działania te mają spowodować, że elementy oznakowania, klasyfikacja i dokumentacja bezpieczeństwa będą ze sobą współdziałały oraz będą się wzajemnie uzupełniać. Terminy wejścia w życie poszczególnych wymagań rozporządzenia są spójne z terminami obowiązywania klasyfikacji wg sytemu CLP.
Substancje
Klasyfikacja substancji w karcie charakterystyki musi być zgodna z dyrektywą 67/548/EWG i rozporządzeniem 1272/2008/WE
Oznakowanie substancji wyłącznie z rozporządzeniem 1272/2008/WE.
Mieszaniny
Klasyfikacja i oznakowanie mieszanin zgodnie z dyrektywą 1999/45/WE. Dostawcy mieszanin mają możliwość podwójnej klasyfikacji zgodnie z dyrektywą 1999/45/WE i rozporządzeniem 1272/2008/WE, ale wtedy oznakowanie musi być zgodne z rozporządzeniem 1272/2008/WE.
Okres przejściowy dla kart charakterystyki
Nie naruszając postanowień art. 31 ust. 9 rozporządzenia (WE) nr 1907/2006:
- w przypadku substancji, które wprowadzono do obrotu przed dniem 1 grudnia 2010 r. i które nie muszą być ponownie oznakowane ani pakowane zgodnie z art. 61 ust. 4 rozporządzenia (WE) nr 1272/2008, karta charakterystyki nie musi zostać zastąpiona kartą charakterystyki zgodną z załącznikiem I rozporządzenia 453/2010 przed dniem 1 grudnia 2012 r.
- karty charakterystyki dla mieszanin dostarczonych odbiorcy co najmniej raz przed dniem 1 grudnia 2010 r. mogą być nadal używane i nie muszą być zgodne z załącznikiem I do niniejszego rozporządzenia 453/2010 do dnia 30 listopada 2012 r.
Klasyfikacja i oznakowanie substancji i mieszanin zgodne z rozp. 1272/2008/WE (CLP).
Karta charakterystyki :
- powinna zawierać 16 obowiązkowych punktów, kolejność punktów winna być taka jak w rozporządzeniu
- powinna być dostarczana dla substancji i mieszanin sklasyfikowanych jako niebezpieczne, mieszanin nie sklasyfikowanych jako niebezpieczne, ale zawierających co najmniej 1% ( 0.2 % dla gazów) substancji stwarzających zagrożenie dla zdrowia lub środowiska, substancji dla której ustalono NDS (dotyczy to również składników mieszaniny)
- powinna być dostarczona do odbiorcy nie później niż w dniu wprowadzania do obrotu lub w dniu pierwszej dostawy
- powinna być dostarczana nieodpłatnie
- powinna być dostępna w sklepie - na życzenie konsumentów (nie koniecznie w momencie zakupu - można ją przesłać do odbiorcy)
- powinna być zaktualizowana w momencie pojawienia się jakichkolwiek nowych danych – aktualizacja karty charakterystyki powinna być bezpłatna
- nie powinna zawierać zbędnego tekstu, np. mieszanina nie jest niebezpieczna dla środowiska
- może być dostarczona na nośnikach elektronicznych jak również drogą elektroniczną (odbiorca winien jednak posiadać skrzynkę pocztową)
Oznakowanie
Obowiązki pracodawcy związane ze stosowaniem w zakładach substancji chemicznych i ich mieszanin
1) W celu ochrony pracowników przed działaniem niebezpiecznych substancji i mieszanin chemicznych pracodawca jest zobowiązany do ustalenia w pierwszej kolejności, czy w środowisku pracy występuje czynnik chemiczny stwarzający zagrożenie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez ten czynnik (Dz. U. z 2005 r. Nr 11, poz. 86 z późn. zm.)
2) Pracodawca jest zobowiązany sporządzić spis substancji niebezpiecznych, mieszanin niebezpiecznych, substancji stwarzających zagrożenie, mieszanin stwarzających zagrożenie (art. 221 § 2 Kodeks pracy).
3) Pracodawca jest zobowiązany sporządzić spis kart charakterystyki tych substancji/mieszanin stosowanych w działalności zawodowej (art. 221 § 2 Kodeks pracy).
4) Pracodawca jest zobowiązany rejestrować wszystkie rodzaje prac w kontakcie z substancjami i czynnikami o działaniu rakotwórczym, a także z substancjami i czynnikami o prawdopodobnym działaniu rakotwórczym.
5) Pracodawca prowadzący działalność, która stwarza możliwość wystąpienia nagłego niebezpieczeństwa dla zdrowia lub życia pracowników, jest zobowiązany podejmować działania zapobiegające takiemu niebezpieczeństwu.
W przypadku, o którym mowa powyżej pracodawca jest obowiązany zapewnić:
6) Pracodawca jest zobowiązany zapewnić, aby prace, przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, były wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji.
WPROWADZENIE DO OBROTU SUBSTANCJI I MIESZANIN CHEMICZNYCH
Obowiązki wprowadzającego
Do obowiązków osoby wprowadzającej substancję chemiczną lub mieszaninę do obrotu należy:
1. Zaklasyfikowanie substancji lub preparatu zgodnie z obowiązującymi przepisami: substancje lub preparaty muszą zostać sklasyfikowane
2. Oznakowanie substancji lub mieszaniny zgodnie z rozporządzeniem
Od 1 grudnia 2010 r. wszystkie substancje chemiczne wprowadzane na rynek UE muszą być oznakowywane i klasyfikowane zgodnie z rozporządzeniem CLP. Nowe zasady klasyfikacji, oznakowania i pakowania mieszanin wchodzą
w życie 1 czerwca 2015 r.
Jednak:
W drodze odstępstwa od drugiego akapitu art. 62 rozporządzenia CLP:
- substancje, które zaklasyfikowano, oznakowano i opakowano zgodnie z dyrektywą 67/548/EWG oraz wprowadzono już do obrotu przed dniem 1 grudnia 2010 r., zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: do dnia 1 grudnia 2012 r. nie muszą być ponownie oznakowane ani pakowane,
- mieszaniny, które zaklasyfikowano, oznakowano i opakowano zgodnie z dyrektywą 1999/45/EWG oraz wprowadzono już do obrotu przed dniem 1 czerwca 2015 r., do dnia 1 czerwca 2017 r., zgodnie z niniejszym rozporządzeniem: nie muszą być ponownie oznakowane ani pakowane.
3. Sporządzenie karty charakterystyki zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz przekazanie jej nieodpłatnie odbiorcy substancji lub mieszaniny najpóźniej w dniu pierwszej dostawy oraz aktualizacji karty charakterystyki, zgodnie z art.31 pkt. 9 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1907/2006 (REACH) w określonych w tym punkcie sytuacjach.
4. Przechowywanie danych, na których podstawie dokonano klasyfikacji lub sporządzono kartę charakterystyki, do wglądu organów nadzoru określonych w ustawie.
5. Poinformowanie Inspektora ds. Substancji i Preparatów Chemicznych o wprowadzeniu do obrotu mieszaniny niebezpiecznej lub stwarzającej zagrożenie.
6. Opakowanie substancji lub preparatu zgodnie z przepisami art. 28 ustawy o substancjach i preparatach chemicznych.
7. Zaopatrzenie substancji lub mieszaniny chemicznej w odpowiednie zamknięcia lub ostrzeżenie o niebezpieczeństwie zgodnie z obowiązującymi przepisami.
8. Przestrzeganie przepisów dotyczących reklamy, zawartych w ustawie o substancjach chemicznych i ich mieszaninach.
UWAGA: nieprzestrzeganie tych przepisów może skutkować sankcjami z kodeksu karnego lub kodeksu wykroczeń.
Przydatne adresy- czyli więcej o rozporządzeniu unijnym REACH i inne informacje o chemikaliach :
Przydatne akty prawne :
